5 Eylül 1938 günü Devlet Reisi Tayfur Sökmen Dr. Abdurrahman Melek’i başvekil olarak görevlendirdi. Dr. Abdurrahman Melek kabineyi kurdu.

 Tayfur Sökmen            Abdulgani Türkmen
         

Kurulan kabinede şağıdaki isimler yer almaktaydı.
Başvekil Dahiliye, Hariciye ve Müdafaa Vekili  : Dr. Abdurrahman Melek
Adliye Vekili  : Cemil Yurtman
Maliye Vekili  : Cemal Bakı
Nafia ve Ziraat Vekili : Kemal Alpar
Maarif ve Sıhhat Vekili : A.Faik Türkmen
Hatay devleti hükümet üyeleri: ( Soldan sağa ) Kemal ALPAR, Cemil YURTMAN, Dr. Abdurrahman MELEK, Cemal BAKI, Ahmet Faik TÜRKMEN



     Hükümet, Meclisin 6 Eylül 1938 günkü oturumunda güvenoyu aldı. Aynı gün Sancak Anayasası “Hatay Anayasası” olarak kabul edildi ve devletin adı Anayasada“HATAY DEVLETİ” olarak yer aldı. Türk çoğunluğuna dayanan bu devletin idare şekli Cumhuriyet, merkezi Antakya idi. Yine aynı gün Hatay Bayrağı Kanunu kabul edildi (Bayrak, Atatürk’ün çizdiği bayraktı) ve bu bayrak  bando eşliğinde törenle Meclis binasına çekildi .Tören sırasında 11 pare top atıldı.

     7 Eylül 1938 günü  Türk İstiklal Marşı, Hatay Devleti’nin de milli marşı olarak kabul edildi, Meclis hükümete kanun hükmünde kararnameler  çıkarıp uygulama yetkisi  verdi ve Meclis tatile girdi.

     Hatay Devleti döneminde, Milletler Cemiyeti Mandalar Kanunu ve M.C.Konseyi kararı gereği Fransız Delege Kolonel Collet, Milletler Cemiyeti’nin 1922’de mandater tayin ettiği ( ve şimdi sadece bir garantör durumunda olan) Fransa’nın temsilcisi olarak Antakya’da görevini sürdürüyor, Antakya Kışlasında da sembolik bir Fransız askeri birliği bulunuyordu. Ama ne Delege’nin bir etkisi, ne de askeri birliğin bir fonksiyonu vardı. Hatay bağımsız olmakla birlikte, manda statüsü gereği, zorunlu olarak Fransız mandası altındaki Suriye ile aynı sınırlar içinde yer almaktaydı. 20 Ekim günü Suriye’ye bağlı olarak yönetilen İskenderun gümrüklerine el konuldu ve Hatay Devletine devri için işlemler başlatıldı. Buna karşılık aynı gün gece yarısı Fransızlar ve Suriyeliler Hatay’ın Suriye sınırını kapattılar. Türkiye sınırı da kapalı olduğundan Hatay ortada adeta hapsolunmuştu. Ekonomik hayatın felç olması tehlikesi ortaya çıktı. Aynı gece Tayfur Sökmen’in emriyle, sınırdaki Suriye karakollarına karşılık olarak karakollar kuruldu. Ertesi gün Hatay Devleti de Suriye sınırını kapattı. Gümrüklerin devri 21 Ekim günü tamamlandı. Aynı gün Tayfur Sökmen Kolonel Collet’nin sınırı açma teklifini reddetti. İki gün sonra Türkiye Hatay sınırını açtı. Ticari ilişkiler başladı. 1 Kasım günü Türkiye’den gelecek mallar gümrük resminden muaf tutuldu. 

     Hatay Meclisi 1. devre 2. içtima dönemine 1 Kasım 1938’de  Meclis, Millet Meclisi binası olarak düzenlenen Hükümet Konağı’nda toplandı. Çalışmalar devam ederken Hatay 10 Kasım günü Atatürk’ün ölüm haberiyle sarsıldı. Bayraklar yarıya indi., çarşılar kapandı. Okullar tatil edildi. Minarelerde selalar verildi, kiliseler çanlarını çaldı. Bir ay milli matem ilan edildi. Atatürk’ün cenaze töreni için 10 milletvekilinden oluşan bir heyet Türkiye’ye gitti.
     Aralık 1938’de Hatay ürünlerinin Türkiye’ye gümrüksüz girmesi kabul edildi. Bunun ardından Türkiye’den Hatay’a pasaportsuz, sadece nüfus hüviyet cüzdanı ile girilmesi kabul edildi.
     Hatay Devletinin merkezi Antakya idi. İdari bölünüşünde vilayet teşkilatı yer almamış, sadece kazalara (ilçe) yer verilmişti. Devletin kazaları ve nahiyeleri şöyle sıralanıyordu:

Kazalar                Bağlı olan Nahiyeler
Antakya                Karamurt, A.Kuseyr, Y.Kuseyr, Bityas, Süveydiye, Harbiye
İskenderun           Belen, Arsuz
Ordu                     Bezge, Kesep
Kırıkhan                Aktepe
Reyhaniye

     16 Şubat 1939’da Hatay Millet Meclisi “Anavatan kanunlarının Hatay Kanunu olarak aynen kabul edilmesi” teklifini kabul etti. Şubat ayı maaşları ilk defa Türk parası ile ödendi. 13 Mart’ta Türk parası Hatay’ın  da resmi parası olarak kabul edildi.
16 Haziran 1939 günü T.B.M.M.’inde “Türkiye ile Hatay arasındaki bütün mali, iktisadi ve idari hükümlerin kaldırılması” kabul edildi. Böylece Meydanı ekbez - Payas arasındaki sınır geçersiz oluyordu. 

Kaynak

Araştırmacı-Yazar Mehmet TEKİN